Onderwijskundige visie op het graduaat in de basisverpleegkunde

Waartoe leiden we op?

Het graduaat in de basisverpleegkunde leidt studenten op tot competente en breed inzetbare basisverpleegkundigen die zorg verlenen vanuit een holistische en mensgerichte benadering. De opleiding streeft ernaar studenten niet enkel (verpleeg)technische vaardigheden bij te brengen, maar hen ook te vormen in interpersoonlijke en ethische competenties. We leiden basisverpleegkundigen op die in staat zijn om zorg te verlenen vanuit een brede, mensgerichte benadering, met aandacht voor lichamelijke, psychische en sociale dimensies van gezondheid (6 pijlers van positieve gezondheid). Daarnaast werken we volgens de CanMEDS rollen om duidelijk te maken dat een zorgverlener een veelheid aan rollen opneemt. Gezien de geografische ligging van onze campussen en de grootstedelijke context waarin studenten op stage, maar ook na afstuderen terecht komen, hebben we doorheen de opleiding aandacht voor cultuursensitieve zorg.

Hoe doen we dit?

Onze onderwijskundige visie is richtinggevend voor de uitwerking van het curriculum, de werkvormen en de begeleiding. Deze visie vertaalt zich in 4 samenhangende speerpunten die richting en sturing geven aan het onderwijs.

1. Praktijkgericht leren

Leren staat bij ons in het teken van de praktijk. Studenten groeien stap voor stap in hun beroepsrol door een voortdurende wisselwerking tussen theoretisch onderwijs, praktisch onderwijs en klinisch onderwijs.

• Theorie biedt het conceptuele fundament;
• Praktisch onderwijs (vaardigheidscentra) creëert een veilige oefenomgeving om vaardigheden en attitudes in te trainen;
• Klinisch onderwijs (stages, leerzorgtraject en internationale leermogelijkheden via Erasmus+) vormt het werkveld waarin studenten de geleerde competenties toepassen, integreren en verdiepen.

Studenten doorlopen doorheen de opleiding verschillende fases (kennen => oefenen => toepassen => zelfstandig handelen). Deze verwevenheid waarborgt dat studenten leren redeneren, handelen, communiceren en reflecteren binnen diverse (semi-)reële zorgcontexten. Deze opbouw wordt ook weerspiegeld in ons evaluatiebeleid, onder meer via de piramide van Miller.

Daarnaast geven we onze opleiding vorm vanuit de praktijk. We vertrekken vanuit realistische zorgsituaties en werken probleemgestuurd. Door concrete zorgcases te analyseren, leren studenten praktische problemen oplossen en kritisch nadenken. Zo worden studenten zich bewust van de complexiteit van de rol van een basisverpleegkundige en de diversiteit van zorgcontexten waarmee ze geconfronteerd zullen worden.

Ons didactisch team bestaat volledig uit verpleegkundigen met ervaring in het werkveld. Dankzij die praktijkexpertise kunnen zij in zowel theorielessen als praktijklessen voortdurend de link leggen tussen de leerstof en de realiteit van het verpleegkundig handelen. Zo ervaren studenten meteen het nut en de toepasbaarheid van wat zij leren.

2. Actief en interactief leren

Wij geloven dat studenten het meest leren door actieve betrokkenheid. Casusgestuurd leren, vaardigheidstraining, groepsprojecten, teamwerk en intervisie zetten studenten aan tot zelfstandig en samenwerkend leren. Deze werkvormen stimuleren niet alleen de verwerving van technische competenties, maar ook communicatieve, reflectieve en samenwerkingsvaardigheden die van essentieel belang zijn in de zorgsector. Omdat leren het meest effectief is wanneer studenten zelf actief met de leerstof aan de slag gaan, stimuleren we doorheen de opleiding maximale aanwezigheid en participatie.

3. Differentiatie en begeleiding

Onze studentenpopulatie is divers in achtergrond, leeftijd, leerstijl en taalvaardigheid. Wij spelen hierop in door differentiatie en begeleiding structureel te verankeren. Via taalcoaching, leercoaching, rekencoaching en gedifferentieerde onderwijsactiviteiten krijgt elke student de kans om de nodige basisvaardigheden te ontwikkelen om de opleiding succesvol te doorlopen, wat hen niet alleen ten goede komt binnen de opleiding zelf, maar hen ook voorbereidt op een leven lang leren als zorgprofessional.

• Taalcoaching: aangezien veel van onze instromers, zeker in de beginfase van de opleiding, moeite hebben met het zelfstandig verwerken van leerstof doordat ze zwak zijn in onderwijstaal, zetten we sterk in op het verbeteren van de taalvaardigheid. Dit start met het afnemen van een taalscreening bij alle studenten, waarna we gerichte taalcoaching aanbieden.
• Leercoaching: een aanzienlijk deel van onze studenten beschikt bij aanvang van de opleiding nog niet over de nodige leerattitude en/of leervaardigheden om de leerstof te verwerken. Voor hen voorzien we specifieke leercoaching.
• Rekencoaching: studenten die moeilijkheden ondervinden met medisch rekenen kunnen een beroep doen op ondersteuning door een rekencoach.
• Gedifferentieerde onderwijsactiviteiten: tijdens het semester worden extra remediëringsmomenten ingepland waarop studenten zelf kiezen aan welke leerdoelen ze werken, onder begeleiding van lectoren. Op die manier creëren we extra oefenkansen voor studenten. Bij het ondersteunen van studenten houden we rekening met hun persoonlijke situatie. We zorgen ervoor dat er passende begeleiding is voor studenten die extra ondersteuning nodig hebben. Het aanspreekbare personeel vormt hierbij een fundament, aangezien wij als opleiding altijd beschikbaar zijn voor vragen en begeleiding, zowel theoretisch als praktisch.
• ...

Ook het gebruik van de online leeromgevingen, zoals Google Classroom en Smartschool, maakt deel uit van onze begeleidingsstrategie. Het faciliteert een vlotte en transparante communicatie tussen lectoren en studenten. Deze platformen fungeren als centrale hubs voor alle onderwijsactiviteiten, waar studenten niet alleen mededelingen kunnen terugvinden, maar ook toegang hebben tot digitale klaslokalen. In deze virtuele omgeving worden alle relevante lesmaterialen, zoals presentaties, opdrachten, documenten en video's, gedeeld, zodat studenten altijd over de nodige informatie beschikken. Bovendien kunnen studenten hier in contact komen met hun lectoren en medestudenten, vragen stellen, feedback ontvangen en deelnemen aan online discussies, waardoor het leren buiten de fysieke lesruimte wordt bevorderd. Een Chromebook is beschikbaar voor elke student. De online platformen dragen zo bij aan een flexibele en toegankelijke leerervaring.

4. Feedback- en groeicultuur

Onze opleiding is gestoeld op een cultuur van continue ontwikkeling, waarin de groei van de student centraal staat. We creëren een warme, laagdrempelige en inclusieve leeromgeving waarin elke student zijn of haar unieke capaciteiten kan ontdekken en verder ontwikkelen. We verwachten van studenten dat ze zelf verantwoordelijkheid opnemen voor hun leer- en ontwikkelingsproces. Motivatie fungeert hierbij als een cruciale drijvende kracht achter leerbereidheid. Gemotiveerde studenten tonen een hogere betrokkenheid, doorzettingsvermogen en concentratie, waardoor zij beter in staat zijn om uitdagingen aan te gaan en zichzelf duurzaam te versterken.

Uiteraard ondersteunen we de student hierin. Dit doen we door structurele feedback- en feedforward momenten in te bouwen, gekoppeld aan remediërings- en herkansingsmogelijkheden. Door middel van een continue dialoog met de studenten en het bieden van diverse leermomenten creëren we een leerklimaat waarin fouten worden gezien als leermogelijkheden en de focus ligt op vooruitgang en groei (zie ook visie op evalueren). Op die manier ondersteunen we studenten niet alleen in hun academische ontwikkeling, maar ook in hun persoonlijke ontplooiing.

Conclusie

Onze onderwijskundige visie schetst een duidelijk kompas voor het opleiden van basisverpleegkundigen. De speerpunten sturen de concrete uitwerking van de opleiding en zijn zichtbaar in de keuze van werkvormen, de inrichting van het curriculum en de begeleiding van studenten. Op die manier realiseren wij onze ambitie om studenten te vormen tot competente, breed inzetbare zorgprofessionals die klaar zijn voor de uitdagingen van een diverse en veranderende zorgpraktijk.